Allen & Heath Qu classic là dòng bàn trộn số Qu-16, Qu-24, Qu-32 (cùng Qu-Pac và Qu-SB) mà nhiều hội trường, nhà thờ và phòng họp vẫn đang dùng. Chúng khác hẳn dòng Qu-5/6/7 đời mới dù hãng dùng chung chữ “Qu”. Bài này giúp bạn phân biệt hai thế hệ, chọn đúng model và vận hành bàn khỏi sự cố vặt.

Allen & Heath Qu classic là dòng nào và khác Qu-5/6/7 đời mới ra sao

Hãng dùng lại chữ Qu cho hai thế hệ máy khác nhau hoàn toàn. Qu classic gồm Qu-16, Qu-24, Qu-32, Qu-Pac và Qu-SB, firmware cuối cùng chốt ở V1.9. Qu-5/6/7 là dòng mới hơn, thông số khác gần như mọi dòng.

Hậu quả thực tế: lấy thông số của Qu-5 để tư vấn cho Qu-16 là sai. Trước khi đọc datasheet, bạn hãy kiểm tra đúng tên model.

Haliti là đại lý uỷ quyền chính hãng Allen & Heath tại Việt Nam. Qu-16 là máy Haliti đã bán và đã lắp cho 2 dự án, một hệ âm thanh hội nghị và một hệ màn hình LED. Bạn có thể xem thêm các dòng bàn trộn khác tại trang Allen & Heath của Haliti.

Bài viết hướng tới người đang dùng Qu classic và cần hỗ trợ nền máy hiện có. Về hàng mới, Haliti chưa thể hứa có sẵn. Nếu bạn muốn mua thêm, hãy liên hệ Haliti để được tư vấn.

Bảng so sánh Qu-16, Qu-24 và Qu-32

Ba model dùng chung nền tảng, khác nhau ở số kênh và các tính năng gom nhóm. Điểm đáng chú ý nhất là Audio Group và Matrix: Qu-16 không có, từ Qu-24 trở lên mới có.

Thông số	Qu-16	Qu-24	Qu-32
Ngõ Mic/Line	16	24	32
Nguồn vào bản trộn	24	32	40
Mixes	12 (4 mono + 3 stereo + LR)	12	12
FX engine / bus gửi	4 / chỉ 2	4 / 4	4 / 4
USB streaming (ra / vào)	24 / 22	32 / 30	32 / 32
Audio Group	Không có	2 stereo	4 stereo
Matrix	Không có	2 stereo	2 stereo
Gá rack 19 inch	Có	Không	Không

Qu-16: nhỏ gọn, gá rack nhưng thiếu Group và Matrix

Qu-16 là model duy nhất của cả dòng gá được rack 19 inch, bằng bộ kit QU-16-RK19. Nếu bạn cần bàn trộn đặt cố định trong tủ rack, đây là lựa chọn duy nhất.

Đổi lại, Qu-16 không có Audio Group nên không gom nhóm kênh vào một fader để EQ hoặc nén chung. Nó cũng không có Matrix nên không có đường ra riêng cho sảnh, phòng chờ, phòng ghi hình hay phát thanh. Thông tin chi tiết về máy có tại trang Allen & Heath QU-16.

Qu-24 và Qu-32: khi nào cần lên

Hãy lên Qu-24 hoặc Qu-32 khi bạn cần nhiều ngõ mic hơn, hoặc cần Group và Matrix cho các khu loa phụ. Qu-24 có 2 Audio Group stereo, Qu-32 có 4, cả hai đều có 2 Matrix stereo và đủ 4 bus gửi FX. Bạn có thể xem Allen & Heath QU-24 và Allen & Heath QU-32.

Hai bản Qu-Pac và Qu-SB thì khác: chúng dùng lõi của Qu-32, nên dSNAKE thật sự mở rộng được tới 32 kênh. Đừng lấy tài liệu của chúng để suy sang Qu-16.

Đừng nhầm Qu classic với Qu-5: những khác biệt cần nói trước khi tư vấn

Qu-16 và Qu-5 khác nhau ở nhiều thông số quan trọng. Bảng dưới đây đối chiếu những điểm bạn cần nắm.

Hạng mục	Qu-16 (classic)	Qu-5 (đời mới)
Tần số lấy mẫu	48 kHz	96 kHz
Độ trễ	1,2 ms (XLR sang XLR)	dưới 0,7 ms
Màn cảm ứng	5 inch	7 inch
SoftKeys	4	8
Mute / DCA	4 / 4	8 / 8
Delay kênh / mix	85 ms / 170 ms	341 ms / 682 ms
Feedback Assistant	Không có	Có
Gain Assistant	Không có	Có
Dante	Không có bản nào	Có ở bản D
Ghi đa kênh	USB-A, 18 track @48 kHz	Thẻ SD, 32 track @48 kHz

Lưu ý quan trọng khi tư vấn: đừng chào Qu-16 bằng “Feedback Assistant tự dập hú”. Máy không có tính năng này. Chống hú trên Qu-16 làm bằng tay, với GEQ 28 băng, RTA và Qu-Pad (xem phần sau).

Một điểm hay bị hỏi: bản Chrome Edition không phải máy khác. Đó chỉ là núm mạ chrome kèm firmware V1.8, còn phần cứng và file bộ nhớ tương thích hoàn toàn với bản thường.

Chọn Qu-16 cho hội nghị: AMM, chống hú và những giới hạn cần biết

Lý do chính để chọn Qu-16 cho hội nghị là AMM (Automatic Mic Mixer), cộng với bộ công cụ chống hú thủ công khá đầy đủ. Hai nhóm tính năng này giúp nhiều micro mở cùng lúc mà vẫn kiểm soát được tiếng hú.

AMM: dựng đúng thứ tự

AMM áp dụng cho CH1–16, tức là toàn bộ kênh mic của Qu-16. Nó dùng thuật toán gain sharing “D-Classic”, giữ tổng gain không đổi. Điểm dò đặt sau Gate, nên PEQ, compressor và fader không ảnh hưởng việc dò. Bộ lọc sidechain mặc định 250 Hz – 5 kHz, và Priority chỉnh được từ −15 đến +15 dB cho từng kênh.

• Kéo master fader xuống trước khi dựng AMM. AMM tự đẩy fader kênh lên mức 0, nếu master đang mở thì bàn sẽ rú ngay.
• AMM chỉ tác động đường post-fade. Monitor (pre-fade) và Direct Out không bị ảnh hưởng.
• Dùng DCA Group làm master cho nhóm mic AMM. Hãng khuyến nghị Audio Group, nhưng Qu-16 không có nên bắt buộc dùng DCA.
• AMM dành cho tiếng nói, không dành cho nhạc.
• Khoảng cách từ miệng đến mic phải ngắn hơn khoảng cách giữa các mic. Đặt mic quan trọng hơn chỉnh máy, và đây là câu hỏi khảo sát bắt buộc khi báo giá hội trường.

Chống hú bằng tay trên Qu-16

Bạn không cần iPad để tìm tần số hú. Chọn PAFL cho mix cần xử lý rồi bấm Fader Flip ở chế độ GEQ. 28 băng GEQ (31 Hz – 16 kHz) sẽ nằm lên dãy fader, còn dãy đồng hồ biến thành RTA. Cột nào sáng đỏ chính là tần số đang hú, bạn kéo tụt fader đúng cột đó. Một người làm được.

Màn Spectrogram (Home/RTA rồi phím Fn) hiển thị phổ tần theo thời gian trong cửa sổ 8 giây, giúp bắt tiếng hú chỉ chớm lên rồi tắt. Thư viện GEQ có sẵn preset Wdg:Vox, mô tả là loa monitor cho giọng hát, giảm hú, rất tiện làm điểm xuất phát.

Thư viện PEQ ProFactory do chính hãng micro làm, tên bắt đầu bằng dấu sao, ví dụ *SM58VOX, *B58VOX, *SM57GTR, *e835VOX. Chúng khớp dải micro Shure và Sennheiser phổ biến. Với hội nghị, bạn có thể gọi Channel V:Speech hoặc V:Choir, hãng cho điểm xuất phát HPF khoảng 180 Hz cho tiếng nói. Thư viện người dùng chứa được 128 mục.

Khi nào nên loại Qu-16

Qu-16 không có Matrix, nên khi khách nói “loa hành lang chỉnh riêng” thì máy hết cửa. Phép đếm nhanh: lấy số đường monitor cộng số khu loa phụ, nếu lớn hơn 10 thì loại Qu-16.

Về hiệu ứng, đừng nói “Qu-16 chỉ dùng được 2 FX”. Chỉ FX1 và FX2 có bus gửi riêng, nhưng FX3 và FX4 vẫn dùng được bằng ba cách: mượn một đường mix làm ngõ vào, dùng Ch>Return (lấy Direct Out của một kênh), hoặc chèn thẳng bằng Insert.

Vận hành và bảo trì Qu classic: firmware, app, show, ghi USB, AudioRack

Phần lớn cuộc gọi “bàn hỏng” với Qu classic thực ra là lỗi vận hành. Dưới đây là những chỗ hay gặp nhất.

Firmware và app

Khi nâng firmware, hãy xoá file .QUU cũ khỏi USB, vì bàn sẽ nạp file phiên bản đầu tiên nó thấy. Từ V1.82 file được đóng gói .zip, bạn phải giải nén và đặt file .QUU ở thư mục gốc. Trong lúc nâng, màn hình tối đen và đèn quanh núm Pan nháy lần lượt là bình thường, máy tự khởi động lại sau vài phút. Đừng rút điện. Sau khi nâng, có thể cần hiệu chuẩn lại fader.

Các app Qu-Pad (kỹ sư, iOS), Qu-You (nhạc công tự chỉnh monitor) và Qu-Control phải trùng phiên bản với firmware bàn. App bản V1.9 không chạy với firmware V1.8. Hãy dặn khách tắt auto-update trên iPad, vì app tự lên phiên bản giữa sự kiện là mất điều khiển.

Bàn hỗ trợ tối đa 8 thiết bị không dây, trong đó tối đa 2 iPad chạy Qu-Pad. Mạng là Fast Ethernet 100 Mbit/s, nên dùng router riêng, độc lập với Wi-Fi toà nhà. Từ firmware V1.9, bàn và iPad chạy độc lập, ví dụ một kỹ sư trộn FOH trên bàn, một kỹ sư trộn monitor trên iPad. Điều này rất hợp với nhà thờ và hội trường có ban nhạc.

Lưu show và bàn giao dự án

Show lưu cài đặt hiện tại, cả 100 scene và toàn bộ thư viện người dùng. Show không lưu phân quyền, mật khẩu và cài đặt mạng. Nạp lại show sau hard reset không khôi phục phân quyền. Khi bàn giao, hãy chụp ảnh màn Permissions và ghi mật khẩu vào hồ sơ dự án.

Hai bẫy nhỏ: gõ tên vào một scene trống là bàn tự lưu ngay nội dung hiện tại vào đó, và SoftKey gán Scene Store Current bấm một cái là ghi đè scene vừa gọi.

Ghi USB và kết nối AudioRack

Qu-Drive ghi thẳng ra USB. Ghi stereo ở 48 kHz/24-bit, tối đa 4 giờ (4 GB). Ghi đa kênh được 18 track, tổng tối đa 4 GB. Hãy format ổ USB ngay trên bàn trước khi ghi, chỉ dùng ổ đó cho Qu, không đổi tên file bằng máy tính, và chép ra rồi format lại trước mỗi buổi. Nếu bàn báo lỗi buffer overrun, nguyên nhân là ổ USB không đủ nhanh chứ bàn không hỏng.

Về mở rộng, AudioRack không thêm kênh cho Qu-16. Trần của máy là 16 kênh mono và 3 stereo, dù bạn nối Audiorack AR2412 hay 2 rack AB168. Giá trị của AudioRack là rút dây: thay 16 sợi micro bằng một sợi Cat5, đặt preamp cạnh sân khấu.

Vài mẹo chẩn đoán và lắp đặt:

• Màu núm Gain cho biết nguồn kênh: đỏ là Local, vàng là dSNAKE, xanh đậm là Qu-Drive, xanh nhạt là USB B. Nếu “cắm micro không ra tiếng” mà núm màu xanh, kênh đang nghe USB chứ không nghe micro.
• Ghép stereo chỉ ghép cặp lẻ–chẵn. CH2-3 không ghép được, nên phải tính ngay khi đi dây.
• ST1/ST2: nguồn mono phải cắm vào ổ L/M, cắm ổ phải là mất tiếng một bên.
• Thông gió: khe gió nằm ở mặt sau và mặt đáy, nên khi lắp âm bàn phải chừa gió cả hai mặt.

Khi nào giữ Qu classic, khi nào nên nâng cấp

Hãy giữ Qu-16 khi nhu cầu là hội nghị đơn giản, ít khu loa và nền máy đang chạy ổn. Với những hệ như vậy, AMM cùng GEQ và RTA bằng tay đã đủ dùng.

Nên cân nhắc nâng cấp khi bạn cần Matrix, nhiều khu loa phụ, Feedback Assistant hoặc Dante. Qu-5D có Dante 16×16. SQ+ có nhiều kênh xử lý và FX hơn Qu, nhưng datasheet SQ+ không nhắc Feedback Assistant và Gain Assistant. Vì vậy với hội trường và nhà thờ, nơi chống hú là yêu cầu số một, đừng vội khuyên khách bỏ Qu để lên SQ khi chưa xác nhận với hãng.

Câu hỏi thường gặp

Qu-16 có Feedback Assistant tự dập hú không?

Không. Qu-16 không có Feedback Assistant và cũng không có Gain Assistant. Chống hú trên máy này làm bằng tay với GEQ 28 băng, RTA hoặc Spectrogram, và có thể làm ngay trên bàn nhờ Fader Flip.

Qu-16 khác Qu-5 ở điểm nào?

Qu-16 là máy classic chạy 48 kHz, trễ 1,2 ms, màn cảm ứng 5 inch và 4 SoftKey. Qu-5 là đời mới chạy 96 kHz, trễ dưới 0,7 ms, màn 7 inch và 8 SoftKey. Qu-5 còn có Feedback Assistant, Gain Assistant và bản Dante.

Qu-16 có Matrix và Audio Group không?

Không. Qu-16 không có cả Audio Group lẫn Matrix, hai tính năng này từ Qu-24 trở lên mới có. Nếu hội trường cần đường ra riêng cho từng khu loa, bạn nên cân nhắc Qu-24, Qu-32 hoặc dòng khác.

Cập nhật app Qu-Pad trên iPad xong không điều khiển được bàn thì làm sao?

Nguyên nhân thường là app và firmware bàn không còn trùng phiên bản. Bạn cần nâng firmware bàn cho khớp với app, hoặc cài lại bản app tương ứng. Hãy dặn khách tắt auto-update trên iPad để tránh gặp lại lỗi này giữa sự kiện.

Có thể mở rộng số kênh cho Qu-16 bằng AudioRack không?

Không. Trần 16 kênh mono cộng 3 stereo là giới hạn của chính máy, nên cắm thêm AudioRack qua dSNAKE cũng không thêm kênh. AudioRack chỉ giúp rút dây, đặt preamp gần sân khấu và thêm ngõ tại chỗ.

Tóm lại, allen & heath qu classic vẫn là nền tảng đáng tin cho hội nghị và sân khấu vừa, miễn là bạn biết rõ giới hạn của từng model. Nếu bạn đang dùng Qu-16, Qu-24 hay Qu-32 và cần hỗ trợ vận hành, hoặc đang cân nhắc phương án nâng cấp, hãy liên hệ Haliti để được tư vấn cấu hình phù hợp và nhận báo giá.