Blackmagic Ultimatte là bộ ghép hình thời gian thực dành cho trường quay ảo phông xanh, không đơn thuần là một bộ tách phông. Dòng Ultimatte 12 có bốn model (HD Mini, HD, 4K, 8K) dùng chung bộ hàm keyer, nên việc chọn model xoay quanh số ngõ vào, chuẩn tín hiệu và điện năng. Bài này giúp bạn chọn đúng model và ghép nó với camera, switcher, đầu ghi cùng hãng thành một hệ hoàn chỉnh.
Haliti là đại lý uỷ quyền chính hãng Blackmagic Design tại Việt Nam. Các thông số dưới đây lấy từ tài liệu chính hãng. Muốn biết thêm về hãng, bạn có thể đọc bài Blackmagic Design là hãng gì.
Blackmagic Ultimatte là gì và khác keyer thường ở đâu
Theo chính hãng, Ultimatte là một real time advanced compositor, tức bộ ghép hình nâng cao chạy thời gian thực để tạo môi trường ảo trông như thật. Đây là cách nói đúng khi tư vấn: nó không phải bộ tách phông, mà là bộ ghép hình.
Hãng nêu ba năng lực mà keyer thông thường khó có:
- Giữ chi tiết mảnh ở mép: tóc, khói, vật trong suốt.
- Giữ màu đậm khi tiền cảnh gần màu phông: ví dụ áo xanh lá đứng trước phông xanh.
- Xử lý phông xanh hoặc xanh lam đánh sáng không đều.
Hai thứ tạo cảm giác thật là đổ bóng của người lên lớp nền mới và quản lý màu tràn (viền xanh hắt lên da, tóc). Người xem nhìn vào là biết ngay bản ghép thật hay giả, nên đây là điểm nên nhấn thay vì nói chung chung “tách phông đẹp”.
Ultimatte và keyer tích hợp trong ATEM
Switcher ATEM cũng có keyer: dòng ATEM Television Studio có 4 Advanced Chroma keyer. Đó là tính năng đi kèm switcher, còn Ultimatte là thiết bị chuyên dụng cho đúng một việc: ghép hình có bóng đổ, xử lý tràn màu và giữ chi tiết mép, mỗi camera một bộ. Vì vậy mức đầu tư của hai cách khác nhau. Muốn biết cụ thể, bạn liên hệ Haliti để nhận báo giá theo cấu hình.
Bốn model Ultimatte 12 và Smart Remote 4 G2
Bốn model là Ultimatte 12 HD, 12 HD Mini, 12 4K và 12 8K. Mọi model dùng chung bộ hàm keyer, nên khác biệt nằm ở độ phân giải và số ngõ vào, không phải ở chất lượng tách.
Bảng so sánh bốn model
| 12 HD Mini | 12 HD | 12 4K | 12 8K | |
|---|---|---|---|---|
| SDI vào | 2 (Monitor In + Return In) | 5 | 8 | 32 |
| SDI ra | 2 | 4 (+1 loop) | 9 (+7 loop) | 20 (+20 loop) |
| HDMI | 2 vào + 1 ra | không có | không có | không có |
| Chuẩn SDI | tới 3G | tới 3G | tới 12G | tới 12G, có 8K |
| ST 2110 IP | không | không | 1 vào + 1 ra | không |
| Ethernet | 1 Gb/s | 1 Gb/s | 10 Gb/s | 10 Gb/s |
| Điện | 12 W | 15 W | 54 W, 2 nguồn | 218 W, 2 nguồn |
| Kích thước | 1/3 rack, 1U | nửa rack, 1U | 1U | 2U |
Smart Remote 4 G2: bàn điều khiển dùng chung
Ultimatte Smart Remote 4 G2 là bàn điều khiển phần cứng dùng chung cho cả bốn model. Máy có ngõ HDMI ra 1080p60, 2 cổng Ethernet, 2 cổng USB-C cho chuột và bàn phím, công suất 24 W và nguồn 12 V có khoá. Bạn lắp được trên bàn hoặc trong rack, vì hãng kèm sẵn tai rack.
Dựng trường quay ảo trọn hệ Blackmagic
Một hệ trường quay ảo gồm bốn khâu: camera quay người trước phông xanh, Ultimatte ghép người vào nền ảo, switcher chọn góc máy, và đầu ghi lưu chương trình. Cả bốn khâu đều có thiết bị Blackmagic Design, dùng chung chuẩn SDI nên đấu nối gọn và dễ bảo trì.
Camera: Blackmagic Studio Camera
Với hệ dùng switcher SDI, chọn Studio Camera bản có 12G-SDI. Lưu ý tên gần giống nhau: Studio Camera 4K Plus chỉ có ngõ HDMI, còn 4K Plus G2 có thêm 12G-SDI. Chọn nhầm bản chỉ có HDMI cho hệ SDI là phải mua thêm bộ chuyển đổi.
Với trường quay chuyên nghiệp, Studio Camera 4K Pro G2 có 1 ngõ 12G-SDI vào để nhận tín hiệu trả về. Chính dây này mang luôn điều khiển camera, talkback và tally, không cần dây riêng. Máy còn có ngõ XLR cho micro, talkback headset và cổng Ethernet 10 Gb/s nhận PoE Type 4 để cấp nguồn trên cùng một dây.
Ultimatte: mỗi camera một bộ
Ngõ ra của từng camera đi vào ngõ foreground của Ultimatte tương ứng. Mỗi camera cần một Ultimatte riêng, và đồ hoạ hoặc nền phải dựng riêng cho từng góc máy thì phối cảnh mới đúng. Khách muốn 3 góc máy trong trường quay ảo thì cần 3 bộ Ultimatte, không phải một bộ chia ba.
Switcher: ATEM Television Studio
Ngõ program của mỗi Ultimatte đưa bản ghép cuối vào switcher ATEM. Nếu nguồn foreground có audio và timecode nhúng thì chúng đi kèm luôn trong ngõ program, không cần đường âm thanh riêng.
Dòng ATEM Television Studio có 8 ngõ SDI vào và 12 SDI ra, phát thẳng RTMP và ghi thẳng ra media. Chọn theo chuẩn của Ultimatte:
- Hệ HD (Ultimatte 12 HD Mini, 12 HD): ATEM Television Studio HD8, chuẩn 1.5G/3G (ví dụ bản HD8 ISO 2TB). Bản ISO ghi riêng từng nguồn, tiện cho hậu kỳ.
- Hệ 4K (Ultimatte 12 4K): ATEM Television Studio 4K8, chuẩn tới 12G (ví dụ bản 4K8 2TB).
Phần mềm điều khiển ATEM cài trên máy tính, bạn xem hướng dẫn tải và cài đặt ATEM Software Control.
Đầu ghi chương trình: HyperDeck Studio
Ngoài khả năng ghi của ATEM Television Studio (ra ổ USB-C ngoài, hoặc ổ M.2 2TB gắn sẵn ở bản 2TB), nhiều trường quay ghi thêm bản chương trình ra đầu ghi HyperDeck Studio làm bản dự phòng. Chọn đầu ghi cùng chuẩn với hệ: bản 4K Pro có 12G-SDI cho hệ 4K. Bạn có thể xem bài so sánh 4 model HyperDeck Studio.
Chọn model Ultimatte theo tình huống
Cách chọn nhanh là xuất phát từ số góc máy, loại nguồn tín hiệu và hạ tầng sẵn có, rồi mới nhìn đến độ phân giải. Dưới đây là ba tình huống thường gặp.
Studio một camera, nguồn HDMI
Nếu nguồn là máy tính đồ hoạ hoặc camera chỉ có HDMI, Ultimatte 12 HD Mini là model duy nhất có ngõ HDMI vào, lại chỉ ăn 12 W và chiếm 1/3 rack 1U. Nếu camera xuất SDI và cần nhiều ngõ hơn, 12 HD với 5 ngõ SDI vào là bước tiếp theo.
Studio nhiều camera
Mỗi camera một Ultimatte, nên hãy cộng điện từ đầu khi tính tủ rack và UPS. Bản 8K ăn 218 W, gấp khoảng bốn lần bản 4K (54 W). Model lớn có IEC thứ hai để dự phòng: cắm vào UPS là máy tự chuyển khi mất điện chính.
Studio dùng hạ tầng IP
Chỉ Ultimatte 12 4K nhận SMPTE ST 2110 (1 vào, 1 ra) qua cổng Ethernet. Bản 8K mạnh hơn nhiều về số ngõ nhưng không có IP. Vì vậy hệ đang chạy 2110 mà cần Ultimatte thì phải chọn bản 4K, không phải bản to nhất. Bạn chọn 2110 làm nguồn foreground trong Ultimatte Setup hoặc Software Control, không cần bộ chuyển đổi riêng cho Ultimatte. Haliti nhập được thiết bị 2110 và tư vấn chọn thiết bị cho hệ này.
Auto Composite, các loại matte và quy trình vận hành
Cắm nguồn vào là Ultimatte tự dựng bản ghép, bạn thấy ngay trên màn LCD mặt trước, mặc định chọn phông xanh lá. Hãng cho biết nếu ánh sáng được tối ưu và phông được dựng cẩn thận thì bản tự động có thể là đủ. Đây là lập luận hay cho khách lo máy phức tạp, khó vận hành.
Hàm auto key trên menu LCD đặt lại bản ghép bất cứ lúc nào. Hãng khuyến nghị chạy lại auto key mỗi khi đổi ánh sáng hoặc dịch chuyển camera. Đây là quy trình phải dặn khách khi bàn giao, chứ không phải cài một lần là xong.
Cần tinh chỉnh sâu thì dùng Ultimatte Software Control trên máy tính hoặc bàn Smart Remote 4. Trong đó có screen correction để cứu phông đánh sáng không đều hoặc có vết bẩn.
Matte đen, trắng, xám hiểu thế nào
Matte (còn gọi alpha hoặc key) là ảnh thang xám quyết định phần nào của ảnh nguồn hiện ra. Ảnh nguồn đem ghép gọi là fill. Theo cách manual mô tả:
- Vùng đen: hiện ra trong bản ghép.
- Vùng trắng: bị cắt bỏ, để lộ lớp phía sau.
- Vùng xám: bán trong suốt.
Có bốn loại matte:
- Matte chính: sinh tự động bên trong Ultimatte bằng cách phân tích màu phông ở ngõ foreground.
- Background Matte: trích một phần từ ảnh nền rồi đặt đè lên tiền cảnh.
- Garbage Matte: loại bỏ vùng không muốn, như đèn, chân đèn hay thiết bị lọt vào rìa khung.
- Layer: ngõ vào cho phần tử tiền cảnh bổ sung.
Ví dụ: trường quay ảo có một vách ngăn ở một bên. Bạn dùng background matte khớp đúng vách đó thì người dẫn đi được ra phía sau vách. Cách này tạo phần tử tiền cảnh từ chính ảnh nền và giữ ngõ layer trống cho việc khác. Lưu ý phần trích từ nền bắt buộc phải đục hoàn toàn.
Đấu nối và lỗi cần kiểm đầu tiên
Lỗi lắp đặt cần kiểm đầu tiên là chuẩn video. Ngõ foreground quyết định chuẩn video của tất cả ngõ vào. Nếu foreground là 1080 HD, mọi nguồn còn lại phải đặt 1080 HD. Cắm nền 4K vào máy đang lấy tiền cảnh 1080 là không chạy. Vì vậy camera, Ultimatte, ATEM và đầu ghi trong một hệ nên chạy cùng một chuẩn ngay từ khâu chọn thiết bị.
Các cổng chính của Ultimatte gồm nguồn IEC, USB, Ethernet, Reference (vào và ra, loop được sang thiết bị khác) và GPIO. Vị trí cổng USB khác nhau: model lớn ở mặt sau, model nhỏ ở mặt trước.
Monitor Cascade khi nhiều camera
Monitor Cascade cho phép xem ngõ monitor của tối đa 8 máy Ultimatte qua một máy duy nhất. Điều kiện là các máy nối cùng một reference analog, hoặc các nguồn foreground khoá đồng bộ với nhau. Cách nối là daisy chain qua ngõ monitor in/out, máy cuối cắm vào màn hình.
Bạn bật hoặc tắt từng máy tại settings → system → monitor cascade. Thiết lập này chỉ ảnh hưởng ngõ SDI monitor. LCD mặt trước luôn hiện ngõ program của chính máy đó.
Checklist trước khi báo giá và bàn giao
- Số góc máy: mỗi camera một Ultimatte, và nền dựng riêng cho từng góc.
- Chuẩn video: theo hãng, ngõ foreground quyết định chuẩn của mọi ngõ vào Ultimatte. Khuyến nghị thêm: chọn camera, ATEM và đầu ghi cùng chuẩn cho gọn hệ.
- Đúng bản camera: hệ SDI thì chọn Studio Camera bản có 12G-SDI.
- Điện cho tủ rack và UPS: cộng tải từng bộ ngay từ đầu.
- Auto key: dặn khách chạy lại mỗi khi đổi ánh sáng hoặc dịch camera.
- Đánh sáng phông: làm đúng, xử lý tràn màu và bóng đổ để bản ghép trông thật.
Câu hỏi thường gặp
Blackmagic Ultimatte khác gì keyer tích hợp trong ATEM?
Ultimatte là bộ ghép hình thời gian thực chuyên dụng, còn keyer trong switcher là tính năng đi kèm. Ultimatte giữ được tóc, khói, vật trong suốt, giữ màu đậm khi tiền cảnh gần màu phông, xử lý phông đánh sáng không đều, đồng thời đổ bóng và quản lý màu tràn.
Ultimatte 12 HD, 4K và 8K khác nhau ở điểm nào?
Các model dùng chung bộ hàm keyer, khác nhau ở độ phân giải, số ngõ vào và điện năng. 12 HD có 5 SDI vào và tới 3G, 12 4K có 8 SDI vào, tới 12G và nhận ST 2110, còn 12 8K có 32 SDI vào nhưng không có IP. Bản 8K cũng ăn điện nhiều nhất.
Hệ trường quay ảo có 3 camera thì cần mấy bộ Ultimatte?
Bạn cần 3 bộ Ultimatte, mỗi camera một bộ. Đồ hoạ hoặc nền cũng phải dựng riêng cho từng góc máy thì mới đúng phối cảnh.
Dùng Ultimatte với switcher ATEM nào?
Ultimatte 12 HD Mini và 12 HD đi với ATEM Television Studio HD8 (chuẩn 1.5G/3G). Ultimatte 12 4K đi với ATEM Television Studio 4K8 (chuẩn tới 12G). Cả hai dòng có 8 ngõ SDI vào, đủ cho nhiều góc máy cùng nguồn đồ hoạ. Hệ dùng Ultimatte 12 8K là cấu hình lớn, nên liên hệ Haliti để tư vấn switcher phù hợp.
Ultimatte có nhận được tín hiệu SMPTE ST 2110 IP không?
Có, nhưng chỉ riêng Ultimatte 12 4K, với 1 ngõ vào và 1 ngõ ra qua cổng Ethernet. Các bản HD Mini, HD và 8K không hỗ trợ ST 2110. Hệ đang chạy 2110 mà cần Ultimatte thì phải chọn bản 4K.
Tóm lại
Blackmagic Ultimatte là bộ ghép hình thời gian thực, chọn model dựa vào số góc máy, loại nguồn tín hiệu, hạ tầng IP và điện năng. Ghép cùng Studio Camera, ATEM Television Studio và HyperDeck Studio, bạn có một hệ trường quay ảo trọn bộ Blackmagic Design, cùng chuẩn SDI, dễ đấu nối và bảo trì. Xem thêm giải pháp thi công trường quay ảo của Haliti, hoặc liên hệ để được tư vấn cấu hình và nhận báo giá.
